225. rocznica utworzenia Legionów Polskich we Włoszech

2022-01-08 14:48:11 (ost. akt: 2022-01-26 15:14:05)

#zOsiCzasu

225. rocznica utworzenia Legionów Polskich we Włoszech

Autor: Grzegorz Kumorowicz

Przyszłość macie wielką i świetną, ale ufajcie tylko samym sobie i budujcie tylko na własnej sile... (Jan Henryk Dąbrowski – testament)

Zdrajca, kolaborant i „saski przybłęda” zaocznie skazany na śmierć przez powstańczy sąd polowy. Ten słabo mówiący po polsku „targowiczanin” drogę do panteonu bohaterów narodowych przeszedł w iście spektakularny sposób.

Jan Henryk Dąbrowski (1755-1818), bo o nim mowa, twórca Legionów Polskich we Włoszech i bohater hymnu narodowego (od 1927 r.) karierę w wojsku polskim, jak twierdzą niektórzy, rozpoczął z powodu ciążących na nim długów, a nie z pobudek patriotycznych. Był jednym z tych oficerów, którzy na mocy uchwały Sejmu Wielkiego 1788 roku, jako doświadczony w obcej (saskiej) armii żołnierz, miał pomóc dźwignąć polskie formacje do przyzwoitego poziomu militarnego. I w tej dziedzinie sprawdził się wyśmienicie a objawione zdolności, surowość, pracowitość i przywiązanie do zasad, zyskały mu przychylność przełożonych i szacunek żołnierzy. We wspomnieniach córki, Bogusławy Dąbrowskiej-Mańkowskiej, opisywany jest jako człowiek o stalowym i nieugiętym charakterze. Niestety, bycie legalistą sprawiło, że po incydencie z targowicą i przystąpieniu do narzuconej przez Rosję redukcji armii, na odbudowę zaufania społecznego musiał sobie zapracować.

Na szczęście pomógł mu w tym jego przyjaciel — Józef Wybicki, znany wszystkim twórca słów Pieśni Legionów Polskich we Włoszech (Mazurek Dąbrowskiego), a także sam Tadeusz Kościuszko, który w dobie insurekcji, poznawszy się na jego talentach, awansował go na generała. Późniejsze zasługi Dąbrowskiego, nagrodzonego między innymi słynną kościuszkowską obrączką z napisem „Oyczyzna obrońcy swemu”, Orderem Virtuti Militari, Orderem Orła Białego i Orderem Narodowym Legii Honorowej, wprowadziły go nie tylko w świat elit wojskowych i arystokracji, ale przede wszystkim wybudowały trwały pomnik w dziejach Rzeczypospolitej i pamięci narodu.

Wojskowy szlak wyznaczony od obrony Konstytucji 3 maja, poprzez insurekcję kościuszkowską, Legiony (na ich potrzeby sprzedał swój rodzinny majątek w Pierzchowie), zaangażowanie w umacnianie „zdobyczy” Księstwa Warszawskiego, udział w kampanii rosyjskiej Napoleona, zakończył jako senator, ziemianin i kolekcjoner pamiątek narodowych.

https://m.wmwm.pl/2022/01/orig/947-063-7438.jpg

O tejże kolekcji pisze w swoim pamiętniku córka generała, wspominając, iż na mocy testamentu jej twórcy, Towarzystwo Przyjaciół Nauk wzbogaciło swoje zasoby przewiezionymi z posiadłości Dąbrowskich w Winnej Górze, licznymi militariami (armaty, zbroje, szable — np. Jana III Sobieskiego, hetmana Jana Tarnowskiego), sztandarami (np. zdobytą pod Wiedniem chorągwią Mahometa), księgozbiorem, dokumentami i korespondencją.

Mijająca właśnie 225. rocznica utworzenia Legionów Polskich we Włoszech, to okazja do zaprezentowania medalu znajdującego się w zbiorach Gabinetu Numizmatycznego Muzeum Warmii i Mazur, wybitego w setną rocznicę śmierci Dąbrowskiego. Autorem opracowania plastycznego jest wybitny medalier polski, przedstawiciel szkoły monachijskiej, prezentowany tutaj już wielokrotnie Jan Wysocki (1873-1960), a wykonawcą mennica w Wiedniu.

Na awersie widnieje popiersie generała, który w przekazach opisywany był jako człowiek postawny, dobrze zbudowany, o ujmującym i jowialnym sposobie bycia. Inspiracją do wizerunku był najprawdopodobniej powstały około 1810 roku portret wodza, pędzla nieznanego autora, znajdujący się obecnie w Muzeum Wojska Polskiego. W otoku półkolem biegnie napis: JAN HENRYK DĄBROWSKI *1755 + 1818. Z prawej sygnatura: J. WYSOCKI.

Rewers mieści symboliczne przedstawienie przywołujące na myśl potęgę, siłę i niezależność Rzeczypospolitej, wyrażone poprzez masywną sylwetkę orła siedzącego na skale. W górze i na dole umieszczony okolicznościowy napis: W SETNĄ ROCZNICĘ ZGONU — TWÓRCY LEGIONÓW/ TOW. NUM. KRAK. 1918. Z prawej sygnatura: JW.

Małgorzata Kumorowicz

Kalendarium

« poniedziałek, 23 maja 2022 »
Pn Wt Śr Czw Pt So N
      1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031     
Zobacz pełne kalendarium »

Samorzad Wojewodztwa

Poznaj lepiej nasz region:

facebook youtube

poniedziałek 23 Maja
  • Konserwacja i restauracja XIV-wiecznego zamku w Lidzbarku Warmińskim – perły architektury gotyckiej w Polsce – III etap
  • 90-lecie polskich szkół na Warmii i Mazurach
  • Oferta najmu sal
  • Film promocyjny Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie
  • Katalog on-line biblioteki Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie
  • Doposażenie pracowni edukacyjnych Muzeum Przyrody - baner
  • Strona projektu:
  • Centrum Spotkań Europejskich