Grzbiet książki

2021-12-20 08:08:19 (ost. akt: 2021-12-20 10:22:41)

#odDeskiDoDeski

Grzbiet książki
Grzbiet książki to część bloku książki, w której sfalcowane, czyli złożone wydrukowane arkusze drukarskie zostały ze sobą złączone. W średniowieczu znano dwie techniki sporządzania bloku książki. Pierwszy to ścieg łańcuszkowy poprzeczny lub podłużny, oraz drugi poprzez zastosowanie zwięzów. W książce renesansowej uformowane zwięzy wpuszczano w nacięcia arkuszy. Współcześnie w introligatorstwie używane są maszyny do zszywania książek, co zmieniło formę grzbietu. Przy książce broszurowej maszyna wiąże arkusze w grzbiecie tylko prostym ściegiem, a wiązania dopełnia klej. Inaczej jest przy oprawach sztywnych, nakładowych. Wtedy grzbiet wiązany jest ściegiem krzyżowym i przyszywa się go do zwięzów z taśmy lub do paska z gazy. Technologia wypracowania grzbietu uzależniona jest od oprawy książki. Wyróżniamy kilka rodzajów grzbietów: gładki, na którym nie zaznacza się zwięzów; łamany, posiadający między grzbietem a okładką głębokie wcięcie; mocny, który poprzez naciągnięci i przyklejenie wilgotnej skóry do grzbietu książki zapewnia najściślejsze złączenie oprawy z blokiem książki; odstający będący przeciwieństwem mocnego, wykonuje się go podobnie jak łamany; płaski stosuje się przy oprawie książki nieprzekraczającej objętości 15 arkuszy; sprężynowy daje się przeważnie księgom handlowym. Jest odstający, półokrągły i mocno wyklejony od wewnątrz tekturą. Powoduje sprężynowe otwieranie się książki i umożliwia jej płaskie rozłożenie.

Zdobnictwo grzbietów książki rozwinęło się dopiero, gdy zaczęto je ustawiać na półkach grzbietami na zewnątrz. W średniowieczu leżały one na pulpitach lub półkach licem kart na zewnątrz. Wyjątkiem były oprawy z miękkiej skóry szyte ściegiem łańcuszkowym i podłużnym. Wówczas grzbiety zdobiono płytkami rogu lub skóry z wycinanym ornamentem w kształcie kółek lub czwórliścia. Dodatkową dekoracją były główki gwoździków zakończone skórzanymi ochraniaczami. W drugiej połowie XV wieku pojawiąją się już zdobienia w postaci wycisków ślepych tłoków na polach grzbietu. Grzbiet płaski bez wystających zwięzów ozdabiano na całej powierzchni ornamentem. W oprawach renesansowych zdobnictwo ograniczało się do skromnego wzoru tłoczonego drobnymi tłokami i kreślonego rylcem. Na oprawach pergaminowych kreślono wzdłuż grzbietu tytuł dzieła. W XVII i XVIII wieku zdobnictwo grzbietów stawało się coraz bogatsze. Przeważały wyciski kwiatów, waz i pucharów, niekiedy herbów. Obecnie zdobnictwo grzbietu książki ogranicza się do umieszczenia na nim informacji dotyczących tytułu lub autora.

Kalendarium

« poniedziałek, 27 czerwca 2022 »
Pn Wt Śr Czw Pt So N
  12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930   
Zobacz pełne kalendarium »

Samorzad Wojewodztwa

Poznaj lepiej nasz region:

facebook youtube

poniedziałek 27 Czerwca
  • Konserwacja i restauracja XIV-wiecznego zamku w Lidzbarku Warmińskim – perły architektury gotyckiej w Polsce – III etap
  • Logo roku Mikołaja Kopernika
  • 90-lecie polskich szkół na Warmii i Mazurach
  • Oferta najmu sal
  • Film promocyjny Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie
  • Katalog on-line biblioteki Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie
  • Doposażenie pracowni edukacyjnych Muzeum Przyrody - baner
  • Strona projektu:
  • Centrum Spotkań Europejskich