Czcionka

2021-11-22 07:54:41 (ost. akt: 2021-11-22 08:02:31)

#odDeskiDoDeski

Czcionka
Czcionka (dawniej trzcionka, krotło) to niewielki prostopadłościan używany przez zecera przy składaniu książek. Jej ruchoma wersja, wielokrotnego użytku nie jest wynalazkiem Jana Gutenberga (1400-1468)! Po raz pierwszy skonstruował i użył jej Chińczyk Bi Sheng (ok. 990-1051) w XI w.

Na Dalekim Wschodzie czcionka nie zrobiła jednak takiej kariery, jak w Europie. Prawdopodobnie powodem tego była znacznie większa liczba znaków używanych w piśmie Cesarstwa Song. Zaprojektowana przez Gutenberga ok. 1450 r. metalowa czcionka, pozwalała na znaczną oszczędność czasu. Odlewana była ze stopu ołowiu i cyny, czyli tzw. stopu drukarskiego. Mieszankę tę, w prawie niezmienionym składzie, wykorzystywano, aż do lat 90. XX w. Był to z pewnością najbardziej rozpowszechniony materiał, z którego wytwarzano czcionki. Przed pojawieniem się metalowej czcionki, do jej produkcji wykorzystywano glinę, która była dość kruchym i nietrwałym materiałem. Korzystano także z czcionek drewnianych, które stosowano do odbijania znaków na pergaminie.

Czcionka zakończona była wypukłym odbiciem lustrzanym litery. Układano je ręcznie na wierszowniku, czyli metalowej bądź drewnianej kasetce. Wyposażone one były w mechanizm, który pozwalał na regulowanie odstępu pomiędzy poszczególnymi czcionkami. Umożliwiało to swobodne układanie wyrazów i zdań. Wierszowniki montowano następnie na maszynie drukarskiej. Kolejnym krokiem było zanurzenie czcionek w tuszu i odciśnięcie ich na papierze. Taki sposób drukowania nazywa się pismem wypukłym i jest najstarszą znaną techniką drukarską.

Pierwszą i najsłynniejszą książką wydrukowaną w ten sposób jest 42-wierszowa Biblia Gutenberga. Jej druk rozpoczęto w 1452 roku. Jeden z jej egzemplarzy znajduje się w Muzeum Diecezjalnym w Pelplinie. Biblia posiada unikatowy element, mianowicie jeden z pierwszych błędów drukarskich. Znajdujemy go po lewej stronie, dolnego marginesu na karcie 46, widnieje odbicie jednej z czcionek, która przemieściła się podczas drukowania.

Jakub Radosław Sidor

Na „żywą” lekcję historii dotyczącą czcionek i druku zapraszamy do Domu "Gazety Olsztyńskiej".

Kalendarium

« środa, 8 grudnia 2021 »
Pn Wt Śr Czw Pt So N
  12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  
Zobacz pełne kalendarium »

Samorzad Wojewodztwa

Poznaj lepiej nasz region:

facebook youtube

środa 8 Grudnia
  • Kwartalnik IV/2021
  • Konserwacja i restauracja XIV-wiecznego zamku w Lidzbarku Warmińskim – perły architektury gotyckiej w Polsce – III etap
  • 90-lecie polskich szkół na Warmii i Mazurach
  • Oferta najmu sal
  • Film promocyjny Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie
  • Katalog on-line biblioteki Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie
  • Doposażenie pracowni edukacyjnych Muzeum Przyrody - baner
  • Strona projektu:
  • Centrum Spotkań Europejskich