W życiorysach tak wybitnych postaci jak Mikołaj Kopernik, zawsze znajdą się okresy, o których próżno szukać jakichkolwiek informacji. Jednym z takich epizodów w życiu naszego astronoma jest okres „szkoły średniej”.
Kopernik rozpoczął studia na Uniwersytecie Krakowskim pod koniec 1491 roku. Liczył sobie wówczas 18 lat. Dla porównania warto wskazać, że edukację na wyższych uczelniach w tamtych czasach zaczynali dużo młodsi chłopcy – Tiedemann Giese, przyjaciel Mikołaja rozpoczął studia na Uniwersytecie w Lipsku mając tylko 12 lat. Został tam wysłany pod opieką krewnego, Jana Ferbera. O ile o studiach Kopernika wiemy całkiem sporo, tak o jego szkolnych czasach nie da się powiedzieć tego samego.
Lata 1473-1491 z powodu braku źródeł są białą, pustą kartą w życiorysie astronoma. Pierwsze osiemnaście, dziewiętnaście lat w życiu każdego człowieka to okres kształtowania się charakteru, nauki, rozwijania umiejętności i zdobywania wiedzy. Właśnie z tego względu, historycy nadal poszukują wiarygodnych źródeł informacji o wczesnym życiu Mikołaja Kopernika.
Większość biografów astronoma jest zgodna, że młody Mikołaj uczęszczał do szkoły parafialnej w Toruniu, przy kościele św. Jana, położonej w bliskim sąsiedztwie jego rodzinnego domu. Różne opinie krążą natomiast o miejscowości, gdzie mógł pobierać dalsze nauki, czyli gdzie chodził do ówczesnego „liceum”. Naukowcy podają kilka możliwych miast – najbardziej popularne to Chełmno, Włocławek, Toruń i Gniezno. Niektórzy podkreślają, że być może Kopernik wcale nie kontynuował nauki na poziomie szkolnym i od razu po szkole parafialnej udał się na studia. Pytanie brzmi - jakie mamy dowody na jego naukę w poszczególnych miastach?
Badacze tacy jak Hans Schmauch czy Zenon Nowak opowiadają się za teorią, że Kopernik kontynuował naukę w Chełmnie. Dokładnie w tym samym okresie szkołę prowadzili tam Bracia Życia Wspólnego, którzy mocny nacisk kładli na przyswojenie przez uczniów łaciny. Jedyny szkopuł polega na tym, że pomijali przy tym zupełnie astronomię, a jak wiadomo, to dzięki niej Kopernik miał wkrótce stać się sławny. Za Chełmnem przemawia jeszcze jeden argument – to właśnie tam, ksienią w klasztorze benedyktynek była krewna Koperników, Katarzyna Peckau.
Z kolei wybitny polski kopernikolog Ludwik A. Birkenmajer wyraźnie wskazuje Włocławek jako miejsce jego dalszej nauki. Istnieje tutaj mocny argument sugerujący, że Barbara (matka Mikołaja) po śmierci swojego męża przeniosła się właśnie do Włocławka, do domu swojego brata, kanonika kujawskiego Łukasza Watzenrode. To właśnie tam jej synowie (Mikołaj i Andrzej) mieli kontynuować swoją edukację w szkole katedralnej. Natomiast dowodów na to, że Kopernik pozostał w Toruniu jest naprawdę niewiele. Gniezno wskazywane jest tylko i wyłącznie przez fakt, że wuj Mikołaja, Łukasz Watzenrode był wówczas nie tylko kanonikiem kujawskim, ale także gnieźnieńskim.
Najbardziej prawdopodobnym miejscem dalszej edukacji młodego Mikołaja pozostaje więc Włocławek. Niestety, przez znikomą ilość źródeł, kwestia ta nadal rozgrzewa dyskusję w środowiskach historycznych i naukowych. Lata nastoletnie Kopernika to epizod, o którym wiemy najmniej ze wszystkich okresów w jego życiu. Czy jego fascynacja astronomią zakiełkowała już na tym etapie, czy zainteresował się nieboskłonem dopiero na początku swoich studiów? Tego niestety nie wiemy; możemy być natomiast pewni, że to właśnie dzięki nauce i studiom Mikołaj Kopernik sformułował teorię heliocentryczną, która w późniejszych latach zrewolucjonizowała postrzeganie zarówno naszego Układu Słonecznego, jak i całego Wszechświata.
KRB
Źródło: Janusz Małłek - Mikołaj Kopernik, szkice do portretu.
Fot. "Portret młodzieńca" pędzla Giorgionego (1478–1510).
Obraz uchodzący za najwcześniejsze przedstawienie nastoletniego Mikołaja Kopernika.
Lata 1473-1491 z powodu braku źródeł są białą, pustą kartą w życiorysie astronoma. Pierwsze osiemnaście, dziewiętnaście lat w życiu każdego człowieka to okres kształtowania się charakteru, nauki, rozwijania umiejętności i zdobywania wiedzy. Właśnie z tego względu, historycy nadal poszukują wiarygodnych źródeł informacji o wczesnym życiu Mikołaja Kopernika.
Większość biografów astronoma jest zgodna, że młody Mikołaj uczęszczał do szkoły parafialnej w Toruniu, przy kościele św. Jana, położonej w bliskim sąsiedztwie jego rodzinnego domu. Różne opinie krążą natomiast o miejscowości, gdzie mógł pobierać dalsze nauki, czyli gdzie chodził do ówczesnego „liceum”. Naukowcy podają kilka możliwych miast – najbardziej popularne to Chełmno, Włocławek, Toruń i Gniezno. Niektórzy podkreślają, że być może Kopernik wcale nie kontynuował nauki na poziomie szkolnym i od razu po szkole parafialnej udał się na studia. Pytanie brzmi - jakie mamy dowody na jego naukę w poszczególnych miastach?
Badacze tacy jak Hans Schmauch czy Zenon Nowak opowiadają się za teorią, że Kopernik kontynuował naukę w Chełmnie. Dokładnie w tym samym okresie szkołę prowadzili tam Bracia Życia Wspólnego, którzy mocny nacisk kładli na przyswojenie przez uczniów łaciny. Jedyny szkopuł polega na tym, że pomijali przy tym zupełnie astronomię, a jak wiadomo, to dzięki niej Kopernik miał wkrótce stać się sławny. Za Chełmnem przemawia jeszcze jeden argument – to właśnie tam, ksienią w klasztorze benedyktynek była krewna Koperników, Katarzyna Peckau.
Z kolei wybitny polski kopernikolog Ludwik A. Birkenmajer wyraźnie wskazuje Włocławek jako miejsce jego dalszej nauki. Istnieje tutaj mocny argument sugerujący, że Barbara (matka Mikołaja) po śmierci swojego męża przeniosła się właśnie do Włocławka, do domu swojego brata, kanonika kujawskiego Łukasza Watzenrode. To właśnie tam jej synowie (Mikołaj i Andrzej) mieli kontynuować swoją edukację w szkole katedralnej. Natomiast dowodów na to, że Kopernik pozostał w Toruniu jest naprawdę niewiele. Gniezno wskazywane jest tylko i wyłącznie przez fakt, że wuj Mikołaja, Łukasz Watzenrode był wówczas nie tylko kanonikiem kujawskim, ale także gnieźnieńskim.
Najbardziej prawdopodobnym miejscem dalszej edukacji młodego Mikołaja pozostaje więc Włocławek. Niestety, przez znikomą ilość źródeł, kwestia ta nadal rozgrzewa dyskusję w środowiskach historycznych i naukowych. Lata nastoletnie Kopernika to epizod, o którym wiemy najmniej ze wszystkich okresów w jego życiu. Czy jego fascynacja astronomią zakiełkowała już na tym etapie, czy zainteresował się nieboskłonem dopiero na początku swoich studiów? Tego niestety nie wiemy; możemy być natomiast pewni, że to właśnie dzięki nauce i studiom Mikołaj Kopernik sformułował teorię heliocentryczną, która w późniejszych latach zrewolucjonizowała postrzeganie zarówno naszego Układu Słonecznego, jak i całego Wszechświata.
KRB
Źródło: Janusz Małłek - Mikołaj Kopernik, szkice do portretu.
Fot. "Portret młodzieńca" pędzla Giorgionego (1478–1510).
Obraz uchodzący za najwcześniejsze przedstawienie nastoletniego Mikołaja Kopernika.
