Czy problemy ze wzrostem cen w sklepach zaczęły się dopiero w XXI wieku? Oczywiście, że nie!
Już na przełomie średniowiecza i renesansu inflacja była realnym zjawiskiem, zaobserwowanym przez samego Mikołaja Kopernika. Po wojnie polsko-krzyżackiej z lat 1519-1521 (potocznie nazywanej wojną pruską) miasta podlegle Kapitule Warmińskiej były zniszczone, podobnie jak pola uprawne. Kryzys zbożowy wywołał drożyznę, a na niedomiar złego w tym czasie Warmię zalewał lichy pieniądz z Prus Książęcych i Śląska.
Kopernik, obserwując sytuację związaną ze złą walutą, postulował wycofanie jej z obiegu i wprowadzenie jednolitego kursu, zarówno w Polsce jak i w Prusach. Opowiadał się za umocnieniem wartości pieniądza, pisząc: „Wartość szacunkowa monety wtedy tylko jest słuszna i sprawiedliwa, gdy ta zawiera niewiele mniej złota lub srebra od tej ilości, jaką za nią nabyć można, a mianowicie tylko tyle mniej, ile na wydatki mennicze należałoby odjąć, stempel bowiem winien dodawać poniekąd materiałowi godności” (tłum. J. Dmochowski).
Oprócz wyeliminowania lichego pieniądza z dorzutką miedzi, Kopernik postulował również nakaz umieszczenia na monetach bitych w Prusach Królewskich herbu Polski i Prus, a w Prusach Książęcych wizerunek króla jako zwierzchnika. Miało to ukrócić proceder bicia własnych monet, który był bardzo popularny w tamtym okresie. Na samym wstępie swojego dzieła „Zasady bicia monety” z 1526 roku Kopernik wymienił cztery przyczyny upadku królestw – według naukowca były to „niezgoda, śmiertelność, jałowość ziemi i zły pieniądz”. O ile o trzech pierwszych każdy wiedział, tak czwartą przyczynę według Kopernika uznawali tylko najmądrzejsi. Pomysł wycofania dawnej waluty, choć promowany przez astronoma, nigdy nie wszedł w życie. Udało się natomiast ustalić jeden wspólny pieniądz dla regionów Prus Królewskich, Książęcych i Warmii, przy czym miasta zachowały prawo do bicia własnej monety.
Zabiegi Kopernika zapisały się na kartach historii jako jedno z pierwszych, udokumentowanych przeciwdziałań zjawisku inflacji na terenie Prus i Warmii. Choć wielu mogły się nie podobać, poczynania Mikołaja Kopernika miały przede wszystkim umocnić status lokalnego pieniądza, a co za tym idzie zapobiec kryzysom walutowym w naszym regionie w przyszłości.
KRB
Źródła: Piotr Łopuszański "Mikołaj Kopernik. Nowe oblicza geniusza".
Na zdjęciu: Portret Mikołaja Kopernika (1473-1543), tzw. portret toruński; kopista: Leonard Torwirt
fot. Grzegorz Kumorowicz
Kopernik, obserwując sytuację związaną ze złą walutą, postulował wycofanie jej z obiegu i wprowadzenie jednolitego kursu, zarówno w Polsce jak i w Prusach. Opowiadał się za umocnieniem wartości pieniądza, pisząc: „Wartość szacunkowa monety wtedy tylko jest słuszna i sprawiedliwa, gdy ta zawiera niewiele mniej złota lub srebra od tej ilości, jaką za nią nabyć można, a mianowicie tylko tyle mniej, ile na wydatki mennicze należałoby odjąć, stempel bowiem winien dodawać poniekąd materiałowi godności” (tłum. J. Dmochowski).
Oprócz wyeliminowania lichego pieniądza z dorzutką miedzi, Kopernik postulował również nakaz umieszczenia na monetach bitych w Prusach Królewskich herbu Polski i Prus, a w Prusach Książęcych wizerunek króla jako zwierzchnika. Miało to ukrócić proceder bicia własnych monet, który był bardzo popularny w tamtym okresie. Na samym wstępie swojego dzieła „Zasady bicia monety” z 1526 roku Kopernik wymienił cztery przyczyny upadku królestw – według naukowca były to „niezgoda, śmiertelność, jałowość ziemi i zły pieniądz”. O ile o trzech pierwszych każdy wiedział, tak czwartą przyczynę według Kopernika uznawali tylko najmądrzejsi. Pomysł wycofania dawnej waluty, choć promowany przez astronoma, nigdy nie wszedł w życie. Udało się natomiast ustalić jeden wspólny pieniądz dla regionów Prus Królewskich, Książęcych i Warmii, przy czym miasta zachowały prawo do bicia własnej monety.
Zabiegi Kopernika zapisały się na kartach historii jako jedno z pierwszych, udokumentowanych przeciwdziałań zjawisku inflacji na terenie Prus i Warmii. Choć wielu mogły się nie podobać, poczynania Mikołaja Kopernika miały przede wszystkim umocnić status lokalnego pieniądza, a co za tym idzie zapobiec kryzysom walutowym w naszym regionie w przyszłości.
KRB
Źródła: Piotr Łopuszański "Mikołaj Kopernik. Nowe oblicza geniusza".
Na zdjęciu: Portret Mikołaja Kopernika (1473-1543), tzw. portret toruński; kopista: Leonard Torwirt
fot. Grzegorz Kumorowicz
