Gdy przyglądamy się postaci Mikołaja Kopernika, jego zasługi w dziedzinie astronomii bardzo często przykrywane są przez spór o jego pochodzenie.
Przed rozpoczęciem dywagacji warto zaznaczyć, że w czasach Kopernika pojęcie narodowości właściwie nie istniało w formie, jaką znamy dzisiaj. Z tego względu, rozważając kwestię narodowości Mikołaja Kopernika, warto spojrzeć nie tylko na samo pochodzenie astronoma, ale także na etymologię jego nazwiska.
Kopernik urodził się w Toruniu, co zawsze zaznaczał we wszelkich dokumentach i pismach. Trzeba podkreślić, że w tamtym momencie (rok 1473) miasto to leżało już w granicach Rzeczypospolitej Obojga Narodów jako część Prus Królewskich. Urodzony w granicach Prus naukowiec posiadał więc indygenat pruski, dzięki czemu mógł m.in. piastować stanowisko administratora na Zamku Kapituły Warmińskiej.
Czy z nazwiska astronoma możemy wywnioskować, jakiej był nacji? Niektórzy twierdzą, że nazwisko „Kopernik” posiada typowo słowiańską końcówkę „-nik”, która występowała w wielu nazwach średniowiecznych profesji. Wystarczy tu wymienić zawody takie jak: miecznik, klucznik, bartnik, rzeźnik czy sukiennik. Z kolei niemieccy uczeni podkreślają, że nazwisko uczonego było początkowo zapisywane jako „Coppernig” lub „Koppernigk”. Pierwszy człon „copper”/„kopper” nawiązywać miał do łacińskiej nazwy miedzi, której wydobyciem oraz handlem prawdopodobnie zajmowała się rodzina astronoma.
Publikacje niemieckie prezentują zapis nazwiska przez dwa „p”, co miało być zgodne z ówczesną pisownią niemiecką. Z kolei polscy naukowcy podają kontrargument w postaci podpisu Mikołaja Kopernika z 1503 roku, gdzie widnieje on jako „Nicolaus Copernik”. W biografii Kopernika autorstwa Jeremiego Wasiutyńskiego, wskazywane są jeszcze co najmniej 3 inne pisownie jego nazwiska – „Coppernic”, „Coppernicus” i „Copphernicus”. Z biegiem czasu najpopularniejszym sposobem zapisu nazwiska naukowca zostało „Coppernic”. Z kolei pod koniec życia najczęściej używał łacińskiej wersji „Copernicus”. Warto nadmienić, że król Zygmunt I Stary w korespondencji z jego bratem Andrzejem używał w pełni spolszczonej wariacji „Kopernik”.
Mając z tyłu głowy to, że w tamtych czasach ludzie nie zwracali aż takiej dużej uwagi na zasady ortografii, ciężko jednoznacznie rozstrzygnąć kwestię nazwiska astronoma. To, że wielu uczonych i władców niemieckich nazywało Kopernika Polakiem i Sarmatą (Marcin Luter, Johann Gottfried Herder, Fryderyk II) jest faktem, który w późniejszych latach miał stracić znaczenie. Proces jego pośmiertnej germanizacji łączył się zarówno ze wzrostem popularności jego dzieła „De Revolutionibus”, jak i rozwojem niemieckiego nacjonalizmu. Za czasów bawarskiego króla Ludwika I Wittelsbacha w Donastauf koło Ratyzbony pomnik Kopernika znalazł się w panteonie wielkich Niemców. Dodać tylko można, że pruski nacjonalizm sięgnął także po postacie Erazma z Rotterdamu i Petera Paula Rubensa - oni także mieli być rzekomo niemieckimi bohaterami narodowymi.
Dochodzimy więc do wniosku, że nazwisko Mikołaja Kopernika było wielokrotnie zapisywane w różny sposób. Na przestrzeni wieków uważano go za Polaka, Sarmatę, Niemca i Prusaka. Zarówno Niemcy jak i Polacy przedstawiali różne dowody na jego przynależność narodową. To, czego możemy być pewni, to fakt, że urodził się w Prusach i przede wszystkim identyfikował się z własnym regionem, który w tamtych czasach powiązany był bardzo blisko z Koroną Polską.
KRB
Żródła: Piotr Łopuszański, Mikołaj Kopernik – nowe oblicze geniusza.
fot. Łukasz Kulicki
Kopernik urodził się w Toruniu, co zawsze zaznaczał we wszelkich dokumentach i pismach. Trzeba podkreślić, że w tamtym momencie (rok 1473) miasto to leżało już w granicach Rzeczypospolitej Obojga Narodów jako część Prus Królewskich. Urodzony w granicach Prus naukowiec posiadał więc indygenat pruski, dzięki czemu mógł m.in. piastować stanowisko administratora na Zamku Kapituły Warmińskiej.
Czy z nazwiska astronoma możemy wywnioskować, jakiej był nacji? Niektórzy twierdzą, że nazwisko „Kopernik” posiada typowo słowiańską końcówkę „-nik”, która występowała w wielu nazwach średniowiecznych profesji. Wystarczy tu wymienić zawody takie jak: miecznik, klucznik, bartnik, rzeźnik czy sukiennik. Z kolei niemieccy uczeni podkreślają, że nazwisko uczonego było początkowo zapisywane jako „Coppernig” lub „Koppernigk”. Pierwszy człon „copper”/„kopper” nawiązywać miał do łacińskiej nazwy miedzi, której wydobyciem oraz handlem prawdopodobnie zajmowała się rodzina astronoma.
Publikacje niemieckie prezentują zapis nazwiska przez dwa „p”, co miało być zgodne z ówczesną pisownią niemiecką. Z kolei polscy naukowcy podają kontrargument w postaci podpisu Mikołaja Kopernika z 1503 roku, gdzie widnieje on jako „Nicolaus Copernik”. W biografii Kopernika autorstwa Jeremiego Wasiutyńskiego, wskazywane są jeszcze co najmniej 3 inne pisownie jego nazwiska – „Coppernic”, „Coppernicus” i „Copphernicus”. Z biegiem czasu najpopularniejszym sposobem zapisu nazwiska naukowca zostało „Coppernic”. Z kolei pod koniec życia najczęściej używał łacińskiej wersji „Copernicus”. Warto nadmienić, że król Zygmunt I Stary w korespondencji z jego bratem Andrzejem używał w pełni spolszczonej wariacji „Kopernik”.
Mając z tyłu głowy to, że w tamtych czasach ludzie nie zwracali aż takiej dużej uwagi na zasady ortografii, ciężko jednoznacznie rozstrzygnąć kwestię nazwiska astronoma. To, że wielu uczonych i władców niemieckich nazywało Kopernika Polakiem i Sarmatą (Marcin Luter, Johann Gottfried Herder, Fryderyk II) jest faktem, który w późniejszych latach miał stracić znaczenie. Proces jego pośmiertnej germanizacji łączył się zarówno ze wzrostem popularności jego dzieła „De Revolutionibus”, jak i rozwojem niemieckiego nacjonalizmu. Za czasów bawarskiego króla Ludwika I Wittelsbacha w Donastauf koło Ratyzbony pomnik Kopernika znalazł się w panteonie wielkich Niemców. Dodać tylko można, że pruski nacjonalizm sięgnął także po postacie Erazma z Rotterdamu i Petera Paula Rubensa - oni także mieli być rzekomo niemieckimi bohaterami narodowymi.
Dochodzimy więc do wniosku, że nazwisko Mikołaja Kopernika było wielokrotnie zapisywane w różny sposób. Na przestrzeni wieków uważano go za Polaka, Sarmatę, Niemca i Prusaka. Zarówno Niemcy jak i Polacy przedstawiali różne dowody na jego przynależność narodową. To, czego możemy być pewni, to fakt, że urodził się w Prusach i przede wszystkim identyfikował się z własnym regionem, który w tamtych czasach powiązany był bardzo blisko z Koroną Polską.
KRB
Żródła: Piotr Łopuszański, Mikołaj Kopernik – nowe oblicze geniusza.
fot. Łukasz Kulicki
